• 1. Կարո՞ղ են արդյոք փաստաբանները անչափահասների գործերով պաշտպանական հայտարարություններում վկայակոչել Երեխայի իրավունքների մասին ՄԱԿ-ի Կոնվենցիայի դրույթները:

    • Այո, նրանք կարող են վկայակոչեն 1993 թ.-ի հունիսի 23-ին ՀՀ-ի կողմից վավերացված «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիայի դրույթները, քանի որ միջազգային վավերացված պայմանագրերը հանդիսանում են ՀՀ օրենսդրության բաղկացուցիչ մաս: Իրավաբանները կարղ են նշված կոնվենցիայի դրույթներին դիմել՝ երեխաներին հնարավոր ցանկացած ոտնձգությունից առավելագույնս պաշտպանելու նպատակով:

  • 2. Ո՞ր ազգային և միջազգային փաստաթղթերով է ամրագրված երեխայի կրթության իրավունքը:

    • Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով (1948 թ.)
      Տնտեսական, մշակութային և սոցիալական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրով (1966 թ.)
      Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիայով (1989 թ.)

      ՀՀ հետևյալ օրենսդրական փաստաթղթերով՝
      ՀՀ Սահմանադրություն, 2015 թ. փոփոխություններով, հոդված 36, 38, 86
      Երեխայի իրավունքների մասին ՀՀ օրենք, 29.05.1996, հոդված 11
      Կրթության մասին ՀՀ օրենք, 14.04.1999

  • 3. Արդյո՞ք Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգը ապահովում է գրանցված կամ չգրանցված փախստական երեխաների իրավունքների պատշաճ պաշտպանությունը:

    • Երեխայի իրավունքների մասին ՀՀ օրենքի (29.05.1996) հոդված 30-ը կանոնակարգում է փախստական երեխայի իրավունքները: Փախստական երեխայի իրավունքները կանոնակարգված են նաև «Փախստականների և ապաստանի մասին» ՀՀ օրենքի (27.11.2008) շրջանակներում: ՀՀ-ում փախստական երեխաների իրավունքների պաշտպանությանը ցուցաբերվում է պատշաճ ուշադրություն:

  • 4. Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացրած ո՞ր միջազգային կոնվենցիան պետք է վկայակոչվի փախստական երեխաների իրավունքների պաշտպանության ժամանակ:

    • Փախստականների կարգավիճակի մասին կոնվենցիան (1951թ.) և արձանագրություն(31.01.1967)
      Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան (1989 թ.)
      Նվազագույն տարիքի մասին կոնվենցիան, 1973 թ.
      Հարկադիր աշխատանքի վերացման մասին կոնվենցիա (05.06.1957)

  • 5. Փոքրամասնությունների ներկայացուցիչ հանդիսացող երեխաները արդյո՞ք Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ օգտվում են մյուսների համար սահմանված հավասար իրավունքներից:

    • Այո, ՀՀ օրենսդրությունը, մասնավորապես՝ ՀՀ Սահմանադրությունը, Երեխայի իրավունքների մասին ՀՀ օրենքը սահմանում են, որ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչ հանդիսացող երեխաները ՀՀ-ում հավասարապես օգտվում են մյուսների համար երաշխավորված իրավունքներից և որևէ տեսակի խտրականությունն արգելվում է:
      Դրա համար հիմք են հանդիսանում՝
      Աշխատանքի և զբաղվածության բնագավառում խտրականության մասին կոնվենցիան՝ 25.06.1958
      Կրթության բնագավառում խտրականության դեմ կոնվենցիան՝ 15.12.1960
      Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիան, 21.12.1965
      Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան և դրան կից արձանագրությունները

  • 6. Ո՞վ է համարվում աշխատող երեխա:

    • ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրության համաձայն՝ երեխան կարող է աշխատել սկսած 16 տարեկանից:

  • 7. Ո՞վ է համարվում անտուն երեխա:

    • ՀՀ օրենսդրությունը նման սահմանում չի տալիս, սակայն պրակտիկայում այդպիսիք են դիտարկվում բնակության վայր չունեցող, փողոցներում բնակվող երեխաները:

  • 8. Հոգեկան խանգարումներ ունեցող երեխաները արդյո՞ք օգտվում են այլ քաղաքացիների համար երաշխավորված հավասար իրավունքներից:

    • Այո, ՀՀ-ում որևէ տեսակի խտրականությունն արգելված է, և հոգեկան խանգարում ունեցող երեխաները օգտվում են այլ քաղաքացիների համար երաշխավորված հավասար իրավունքներից:

  • 9. Արդյո՞ք ազգային օրենսդրությունը կրոնական և էթնիկ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչ հանդիսացող երեխաների համար երաշխավորում է հավասար իրավունքներ:

    • Այո, ՀՀ Սահմանադրությունը արգելում է որևէ տեսակի խտրականություն: Հոդված 29-ը սահմանում է, որ խտրականությունը, կախված սեռից, ռասայից, մաշկի գույնից, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումից, գենետիկական հատկանիշներից, լեզվից, կրոնից, աշխարհայացքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, ազգային փոքրամասնությանը պատկանելությունից, գույքային վիճակից, ծնունդից, հաշմանդամությունից, տարիքից կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներից, արգելվում է: Նույնը սահմանվում է նաև Երեխայի իրավունքների մասին ՀՀ օրենքով:

  • 10. Ազգային ո՞ր կառույցներն են երեխաներին սոցիալական ծառայություններ մատուցում:

    • ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը
      ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը

  • 11. Հասարակական ո՞ր կազմակերպություններն են երեխաներին իրավաբանական ծառայություններ մատուցում:

    • Heartland միջազգային կազմակերպությունը
      Կարիտաս կազմակերպությունը
      Հայ օգնության ֆոնդը

  • 12. Երեխաների նկատմամբ բռնության կամ նրանց նկատմամբ տեղ գտնող չարաշահումների դեպքերը ՀՀ-ում ո՞ր ազգային մարմնին են ներկայացվում:

    • ՀՀ Դատախազություն
      ՀՀ Քննչական կոմիտե
      ՀՀ Ոստիկանություն
      ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանին
      ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն

  • 13. Արդյո՞ք Հայաստանի Հանրապետությունում գործում է անչափահասների գործերով հատուկ դատարան, և ինչպե՞ս է այն կառավարվում:

    • Ոչ, ՀՀ-ում անչափահասների գործերով հատուկ դատարան չի գործում:

  • 14. Ինչպիսի՞ դերակատարություն ունեն երեխաների իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները ՀՀ-ում օրենքի հետ խնդիր ունեցող երեխաների և երիտասարդների իրավունքների պաշտպանության գործում:

    • Նշված կառույցները՝ պետական մարմինների հետ իրենց աշխատանքը կոորդինացնելով՝
      – աջակցում են երեխաների վերասոցիալականացմանը,
      – վերջիններիս իրավաբանական աջակցություն են ցուցաբերում,
      – իրազեկման գործունեություն են իրականացնում՝ երեխաների վարքագծի վրա բացասաբար ազդող գործոնների վերաբերյալ:

  • 15. Արդյո՞ք Հայաստանի Հանրապետությունում երեխաների/անչափահասների համար ապահովված է անվճար իրավաբանական օգնություն:

    • Այո, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության համաձայն երեխաներն օգտվում են անվճար իրավաբանական օգնությունից:

  • 16. ՀՀ օրենսդրությամբ ո՞րն է աղջիկների և տղաների քրեական պատասխանատվության տարիքը:

    • ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տղաների և աղջիների համար սահմանված է պատասխանատվության միասնական տարիք՝ 16-ը, իսկ առանձին հանցագործությունների համար (օրինակ՝ սպանություն, բռնաբարություն, գողություն, ավազակություն և այլն)՝ 14-ը:

  • 17. Որո՞նք են մինչև 18 տարեկան երեխաներին մահապատժի ենթարկելու իրավական հիմքերը:

    • ՀՀ քրեական օրենսդրությունը մահապատիժը, որպես պատժատեսակ, չի սահմանել ոչ չափահասների և ոչ էլ առավել ևս՝ անչափահասների համար: ՀՀ-ում անչափահասը ոչ մի պարագայում չի կարող ենթարկվել մահապատժի: